Punch voor bij de barbeque

 

Iedereen leeft momenteel op EBT – ‘Emergency Barbeque Time’ en we hebben veel in te halen. In het weekend ruikt de buurt naar Dresden. De zon schijnt terug, het is lekker warm en daar horen uiteraard lekkere drankjes bij. Ideaal voor een tuinfeest of barbeque is een lekkere kom Punch om te delen met je vrienden.

Na die kleine ijstijd en een langgerekt, maar mild moessonseizoen, krijgen we dan toch uiteindelijk enkele uren zomer achter elkaar. De kans is dus onwaarschijnlijk groot dat je de laatste 48 uur vlees gegrilled hebt en gelijk heb je.

Het geluid alleen al als je die 25mm dikke, rode lap ‘instant bliss’ op de barbeque smijt…

Het heeft wat weg van applaus vind je niet?

En die geur als je het vlees zachtjes kietelt met wat kruiden of insmeert met wat lookboter, die geur…

It's the smell of Victory!
It’s the smell of Victory!

Bij die zonovergoten rundsvlees-orgie hoort uiteraard ook een goed drankje en een pintje is lekker, maar eigenlijk wil je iets dat keihard zomer schreeuwt in je mond.

Het is uiteraard ook niet de bedoeling een hele avond bezig te zijn met drankjes mixen, neen barbeque is een groepsgebeuren waar iedereen samen – inclusief de gastheer – zich ritueel opvult met een halve kilo treinkijkend koebeest.

And I f***ing love it.

De oplossing is dus een kom lekker verfrissende punch, waarbij iedereen zichzelf bedient. Punch is magisch. Het is het ochtendgloren van de cocktailgeschiedenis, ontstaan in de 17e eeuw en eigenlijk nooit aan populariteit verloren.

De eerste schriftelijke bron die punch vermelde is een brief uit 1632 van een zekere Robert Adams, soldaat in dienst bij de Britse East India Company (HEIC). Hij bedankt een handelaar van de HEIC die een goed woordje gedaan heeft voor Adams promotie:

“I am very glad you have so good company to be with… […]… I hope you will keep good house together and drink punch by no allowance”

Hoewel dit de oudste tot hier toe gekende schriftelijke bron is, suggereert de inhoud wel dat punch reeds bekend en lekker was.

Er bestaat nogal wat onduidelijkheid over de etymologie en de eigenlijke ontstaansgeschiedenis.

Punch zou van het woord ‘paunch’ komen, wat het Hindu woord voor vijf is. Of dat beweerde John Fryer, een dokter van de HEIC althans toch in de 17e eeuw. Hoewel het niet onjuist is (panch betekent inderdaad vijf), moet men toch de vraag stellen of dit ook wel de oorsprong is van het drankje. Het kan evengoed van het Engelse ‘puncheon’ komen: een vat waar ze zeep, wijn of sterke drank mee vervoerden met een inhoudsmaat van rond de 318l. Afleidbaar van het Franse ‘poinçon’. Het woord kan dan “aangeboord vat” betekenen, vergelijk ook met het oude Nederlandse ‘ponsen’ (punch werd daar ook ‘pons’ genoemd). Conclusie, er moet nog wat onderzoek gebeuren.

Wijnglas koeler uit 1700. Het bovenste gedeelte kon eraf gehaald worden zodat het onderste als punchkom kon dienen.
Wijnglas koeler uit 1700. Het bovenste gedeelte kon eraf gehaald worden zodat het onderste als punchkom kon dienen.

Punch is allicht ontstaan in gebieden als Java, India en Sumatra, de handelsnederzettingen van de VOIC (Vereenigde Oost Indische Compagnie) en de HEIC (Honourable East India Company) de eerste grote multinationals van de wereld met een eigen vloot en troepen die handelsmonopolies probeerden te veroveren in de specerijenhandel.

De conclusies uit een nog onvolledig onderzoek sturen ons in de richting van de Nederlanders of Britten die in hun kolonies de lokale sterke drank ontdekten. Arrack werd voor het eerst ontdekt door de Nederlanders in Java in 1596 vandaar de benaming Batavia Arrack. Bataven waren Oude Nederlanders zoals Nerviërs Oude Belgen zijn. De naam werd vaak gebruikt door Nederlanders: Jakarta, hoofdstad van Indonesië op het eiland Java heette vroeger Batavia, Indonesië heette trouwens ooit Nederlands Indië. Arrack is (om het eenvoudig te houden) een soort verzamelnaam van spirits die gedistilleerd worden uit suikerriet, rode rijst, kokos bloemen of fruit. Je mag het niet verwarren met het anijsdrankje (raki) uit Turkije. De Nederlanders controleerden in Java de grote plantages van nootmuskaat en kruidnagel. Rum werd beschikbaar voor de Britten bij de verovering van Jamaica in 1655 waar de slaven op de suikerrietplantages ontdekten dat je van de bijproducten van suikerriet een heerlijk goedje kunt maken.

We weten zeker dat deze handelaars de lokale sterke drank nuttigden, maar het gaf nog steeds geen reden of verklaring waarom zij opeens punch begonnen te drinken. Het antwoord ligt waarschijnlijk in de maritieme sfeer.

Nederlandse porseleinen punchkom uit 1750
Nederlandse porseleinen punchkom uit 1750

 

Het moet gezocht worden bij de zeevaarders en hun rantsoenen. De zeereizen in die periode duurden soms meerdere maanden (6 naar Bengalen), waardoor een groot gedeelte van de ladingsruimte van een schip gereserveerd was voor de rantsoenen (eten en drinken) van de bemanning. Water, bier en zelfs wijn werden vrij snel slecht door algenvorming, waardoor de bemanning gauw ziek werd. Tegen het einde van de 16e eeuw begon men daarom sterke drank te vervoeren als rantsoen. Het nam minder plaats in en werd niet slecht (in tegendeel). De Nederlanders namen waarschijnlijk genever mee, de Britten in het begin cognac (maar door oorlogen met Frankrijk werd dit algauw vervangen). Om een staat van constante dronkenschap tegen te gaan werd de sterke drank aangelengd met water. In de 16e – 17e eeuw wist men reeds dat citroensap drinken het risico op scheurbuik tijdens lange reizen, drastisch verminderde. Waarschijnlijk per ongeluk ontdekt toen ze de smaak van slecht water probeerden te maskeren.

Nu, als je een bende ruwe zeebonken beteuterd wil zien kijken, dan moet je ze dwingen om puur citroensap te drinken.

Yiiiech! Lemon juice, again!
Yiiiech! Lemon juice, again!

 

De kans is groot, dat er suiker bij gedaan werd, een voor Europeanen relatief nieuw product dat opeens in grote getale beschikbaar werd, wat ook gold voor nootmuskaat en andere kruiden.

Het  rantsoen citroensap werd overigens nog sneller ingenomen wanneer het bij het rantsoen spirit gevoegd werd en dat begint al heel sterk op punch te lijken (zeker als je alles bij elkaar giet in rantsoeneringsvaten … je weet wel: puncheons)

Afgaande op de schriftelijke bronnen kwam punch aan in Engeland in 1662, wanneer de Duke of York een East India schip bezocht. De 18e eeuw werd dan algauw de gouden eeuw van de punch toen het razend populair werd in de gegoede kringen. Elk zelfrespecterend huis, koffiehuis of taveerne had een punchkom, de een al wat elaboranter versierd dan de ander. De 19e eeuw kent een evolutie waarbij punch ook per glas werd gemaakt en niet uitsluitend meer per kom. Hoewel het eigenlijk nooit echt verdwenen is (Sangria is een soort wijnpunch, maar ook de mojito is een punch – stammende uit de 17e eeuw toen het El Draque genaamd werd, naar Sir Francis Drake een Britse kaper die in 1577 de wereld rondreisde – letterlijk).

I have travelled the world in this hat! That's beyond bravery!
I have travelled the world in this hat! That’s beyond bravery!

Een punch is ideaal voor je tuinfeestjes of barbeques. Je kan het immers op voorhand klaarmaken en iedereen kan zichzelf bedienen zodat je meer tijd hebt om met de gasten door te brengen of met je vlees op de barbeque. De mogelijkheden zijn ook quasi eindeloos, dus je kan je eens goed laten gaan. Probeer wel telkens de juiste verhoudingen te respecteren, zeker die van het water. anders kan het feestje wel eens gauw eindigen in complete chaos.

Punch bestaat inderdaad uit 5 onderdelen: suiker, citroensap, sterke drank, water en kruiden.

De verhoudingen van deze ingrediënten werden in zangerige formules onthouden:

“One of sour, one of sweet, four of strong and six of weak” (moderne formule van Wondrich)

“One of sour, two of sweet, three of strong and four of weak” (1844)

“The precise portions of spirit and water or even the acidity and sweetness, can have no general rule, as scarcely two persons make punch alike” (Jerry Thomas)

Deloitte Gin Punch
Deloitte Gin Punch

 

Punchformule: 1 deel suikerolie-1 deel citroensap-4 delen spirit-6 delen water + kruiden (nootmuskaat).

schil van 3 à 4 citroenen

10 ‘cl’ suiker – 10 cl citroensap – 70 cl spirit (één fles) – 90 cl water = 180 cl

Voor het zoete gaan we een oleosaccharum maken. Wat schaboulijk Latijn is voor suikerolie. De olie komt uit de schil van de citroen. Vroeger was de suiker veel grover en werd niet in klontjes verkocht, maar in grote brokken. Met die brokken wreef men over de buitenkant van de citroen zodat de olie eruit geschraapt werd en geabsorbeerd door de suiker. We raden het af om met klontjes suiker te proberen. Het is eenvoudiger om met een dunschiller de citroenen te schillen (enkel het geel, niet het wit) en er dan ruwe rietsuiker of Java Gula over te strooien (of te kruimelen). Vervolgens neem je een stevige muddler en vijzel je de suiker en de schillen tot de olie begint vrij te komen en je een suikerpapje krijgt.

Laat dit een half uur tot een uurtje trekken. Ondertussen kan je je citroenen persen.

Voeg het citroensap bij je oleosaccharum en roer goed door. De bedoeling is dat alle suiker oplost. Je kan ook een beetje water warm maken en toevoegen zodat dit sneller gebeurt. Let wel op je verhoudingen.

Giet alles door een zeef in je punchkom. Voeg dan de spirit naar keuze toe. Een stevige rum bijvoorbeeld. Giet het water erbij en goed doorroeren.

Rasp erboven een klein beetje nootmuskaat en klaar.

Voor de afkoeling kan je ijsblokjes gebruiken, hou er wel rekening mee dat die relatief snel smelten zeker als de kom in de zon staat. Dus wanneer je ijsblokjes gebruikt, verminder dan je hoeveelheid water om te compenseren met het smeltwater. Je bent beter dat je een grote ijsblok maakt: vul een oude doos roomijs met water en laat die een dag of twee in de diepvriezer staan.

De suikerolie kan ook voor een klein deeltje vervangen worden door Curaçao of Marraskino.

Het citroensap kan ook appelsiensap of limoensap worden of een mix.

Voor de sterke drank kan je één enkele soort nemen of een mix ( 3 delen cognac en 1 deel navy strength rum) zolang het totaal in verhouding blijft.

Het deel water kan je ook door thee vervangen of champagne.

Eindeloos veel mogelijkheden dus. En eindeloos veel plezier, dat zul je wel merken aan je feestjes.

Jihaaaa!
Jihaaaa!


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s